Een wiskundige attitude ontwikkelen: wat vraagt dat van je schoolteam?

Goed kunnen rekenen is belangrijk. Maar een wiskundige attitude gaat verder dan het vinden van het juiste antwoord. Leerlingen moeten ook leren onderzoeken, vragen stellen, doorzetten en reflecteren op hun aanpak. Dat vraagt niet alleen iets van leerlingen, maar ook van leerkrachten en schoolleiders.

Wat is een wiskundige attitude?

Een wiskundige attitude is een manier van denken en handelen. Leerlingen met een wiskundige attitude zijn nieuwsgierig naar wiskundige vraagstukken. Ze durven na te denken en door te zetten, stellen vragen, onderzoeken oplossingen en reflecteren op hun aanpak.

Daarmee gaat rekenonderwijs niet alleen over het vinden van het juiste antwoord. Ook het proces om tot een oplossing te komen krijgt een belangrijke plaats.

In het artikel wordt dit gekoppeld aan kerndoel 17 van SLO. Dat kerndoel benadrukt volgens de auteurs dat scholen de ontwikkeling van een wiskundige attitude bij leerlingen stimuleren.

Wat vraagt dit van leerkrachten?

Leerlingen kunnen pas leren onderzoeken en redeneren als daar in de les ruimte voor is. Dat vraagt van leerkrachten dat zij niet altijd meteen uitleg geven of corrigeren.

De auteurs zien in de praktijk dat niet iedere leerkracht zich even zeker voelt over rekenen en wiskunde. Sommige leerkrachten zien bijvoorbeeld op tegen onderwerpen als breuken. Ook kan er handelingsverlegenheid ontstaan bij sterke rekenaars of de neiging om sterk aan de methode vast te houden.

Wanneer de nadruk vooral ligt op het goed uitvoeren van een opdracht, krijgen leerlingen minder ruimte om zelf te onderzoeken, fouten te maken en verschillende oplossingsstrategieën te verkennen.

Een wiskundige attitude vraagt daarom om leerkrachten die hardop durven nadenken, vragen stellen en samen met leerlingen verschillende oplossingen onderzoeken.

Wat betekent dit voor jou als schoolleider?

Voor schoolleiders ligt er een belangrijke rol. Het ontwikkelen van een wiskundige attitude vraagt volgens de auteurs om aandacht voor cultuur, inhoud en professionalisering binnen het team.

Zes praktische aandachtspunten kunnen daarbij helpen.

1. Creëer een veilige leeromgeving binnen het team

Leerkrachten moeten zich veilig voelen om zelf te leren. Dat begint bij openheid over onderwerpen die zij lastig vinden.

Een teamoverleg kan bijvoorbeeld beginnen met de vraag: Welke rekenonderwerpen vinden jullie lastig om te geven? Wanneer ook de schoolleider een eigen voorbeeld deelt, wordt de drempel om hierover te praten lager.

Zo ontstaat ruimte voor herkenning, openheid en gezamenlijke ontwikkeling.

2. Investeer in inhoudelijke rekenkennis

Leerkrachten hebben volgens de auteurs behoefte aan meer dan didactische tips. Ook inhoudelijke kennis en voorkennis spelen een belangrijke rol.

Een praktisch voorbeeld is het rekencafé. Daarbij kan een team samen een rekenonderwerp onderzoeken en verschillende strategieën bespreken.

• Kies één rekenonderwerp, bijvoorbeeld breuken.
• Laat leerkrachten zelf opgaven oplossen.
• Bespreek verschillende oplossingsstrategieën.
• Koppel de inzichten aan de dagelijkse lespraktijk.

Deze manier van samenwerken kan bijdragen aan meer inhoudelijk vertrouwen, meer begrip van strategieën en meer plezier in rekenen.

3. Maak het denken van leerlingen zichtbaar

Een lesobservatie hoeft niet alleen te gaan over de kwaliteit van de instructie. De rekencoördinator kan ook gericht kijken naar wat er tijdens het denken van leerlingen gebeurt.

• Welke vragen stelt de leerkracht?
• Hoe reageren leerlingen op fouten?
• Welke strategieën gebruiken leerlingen?
• Hoeveel ruimte krijgen leerlingen om hun aanpak toe te lichten?

Door die observaties na afloop samen te bespreken, verschuift de aandacht van alleen goed lesgeven naar goed leren denken.

4. Stimuleer samenwerking tussen leerkrachten

Samen leren helpt om vertrouwen op te bouwen. Een geschikte manier is om met een klein team gezamenlijk een rekenles te ontwerpen.

Voer de les uit en bespreek daarna niet alleen of alles volgens plan verliep. Kijk vooral naar hoe leerlingen hebben gedacht, welke verschillende aanpakken zichtbaar waren en welke onverwachte uitkomsten ontstonden.

Dit wordt nog waardevoller wanneer leerkrachten bij elkaar kunnen kijken tijdens de uitvoering van de gezamenlijk ontworpen les. Als schoolleider kun je hiervoor tijd en ruimte organiseren.

5. Geef ruimte voor experiment

Een wiskundige attitude ontstaat niet zonder ruimte om te experimenteren. De auteurs stellen bijvoorbeeld voor om iedere groep wekelijks met één open of rijke rekenvraag te laten werken.

Een voorbeeld uit het artikel is:

“Hoe kun je ¾ liter verdelen in porties van ⅛ liter?”

Het belangrijkste is daarbij niet alleen het antwoord. De vraag is vooral hoe leerlingen hebben gedacht en welke verschillende strategieën zij gebruiken.

Die strategieën kunnen vervolgens kort binnen het team worden gedeeld.

6. Verbind rekenen aan de wereld

Kerndoel 17 benadrukt volgens het artikel ook het belang van betekenisvol leren. Rekenen kan daarom worden verbonden aan actuele gegevens en situaties uit de wereld om leerlingen heen.

• Gebruik gegevens uit nieuwsberichten.
• Bekijk statistieken over bijvoorbeeld klimaat of gezondheid.
• Werk met gegevens uit de eigen omgeving.
• Laat leerlingen vragen stellen bij cijfers en conclusies onderbouwen.

Zo ervaren leerlingen dat rekenen en wiskunde niet alleen iets uit een methode zijn, maar ook helpen om de wereld beter te begrijpen.

De leerkracht als voorbeeld en begeleider

Een wiskundige attitude vraagt om een andere rol van de leerkracht. Niet alleen uitleg geven, maar ook laten zien hoe je kunt nadenken, twijfelen, onderzoeken en doorvragen.

Wanneer leerkrachten verschillende oplossingsstrategieën verkennen en niet direct corrigeren, ontstaat meer ruimte voor leerlingen om zelf initiatief te nemen.

De aandacht verschuift daarmee van alleen het goede antwoord naar het denkproces achter dat antwoord.

Van rekenresultaten naar een lerende schoolcultuur

Voor schoolleiders betekent dit dat goed rekenonderwijs niet alleen vraagt om sturing op resultaten. Ook de ontwikkeling van het team verdient aandacht.

Door samen lessen te ontwerpen, leerlingstrategieën te bespreken, rekenkennis te verdiepen en ruimte te geven aan experiment ontstaat een lerende gemeenschap.

Zo krijgt rekenen en wiskunde een bredere plek in de school: niet alleen als vak, maar als een manier van denken.

Drie vragen om in je team te bespreken

Wil je het onderwerp concreet maken? Bespreek dan bijvoorbeeld deze drie vragen tijdens een teamoverleg:

• Welke rekenonderwerpen vinden we als team lastig om te onderwijzen?
• Hoeveel ruimte krijgen leerlingen om verschillende strategieën te onderzoeken?
• Bespreken we vooral of een antwoord goed is, of ook hoe een leerling heeft gedacht?

De antwoorden maken zichtbaar waar jullie als team al sterk in zijn en waar ruimte ligt voor verdere ontwikkeling.

Hoe bouw je als school aan duurzaam beter onderwijs?

Duurzame onderwijsontwikkeling vraagt om samenhang tussen inzicht, professionalisering en gerichte ondersteuning.

Wil je verder kijken dan één losse interventie en werken aan ontwikkeling die in de school beklijft? Ontdek hoe je als school stap voor stap kunt bouwen aan duurzaam beter onderwijs.